زندگی و نقد آثار داستایوفسکی
داستایفسکی می نویسد: ((در سن و سالی که همه کودکان تمام قوای خود را در فضای خارج صرف می کنند نتوچکا همه احساس های خارج را در وجود خود متمرکز می سازد. کودک از احلام و تخیلات تغذیّه می شود. او در فضای تنگ و مه آلود یک زندگی آشفته نیروی معنوی خود را از دست می دهد. ناپدی خود را تحسین میکند زیرا دارای استعداد است. زیرا او آدمی ((قابل ترحم)) است. اما این موسیقیدان مزاج متلونی دارد. یک بار اعلام می دارد که ((من هیچم)). و فردای آن روز ادعا می کند ((من نابغه موسیقی هستم)). در حقیقت او آمیخته شگفت آوری است از غرور و حقارت. مؤلف می گوید: ((او دوست دارد به نوعی شکنجه شود)). نتوچکا از مادر خود متنفر است زیرا تصور می کند که این موجود نحیف و ضعیف البنیه مانع از این می شود که مرد هنرمند وجود خود را وقف بر هنر خود کند.
این کینه آمیخته به ترحم، و عشق و محبت آمیخته به تحقیر، همان احساسی است که داستایفسکی در ایام طفولیت نسبت به پدر خود داشته است. همین که کوچک ترین موقعیّتی به دستش می افتد، اشخاص رمان خود را مامور نمایش عواطف درون خود می نماید و بدین تربیت خود را از فشار این عواطف کهنه رها می سازد. هر چه در دل دارد از زبان کسان نمایش های خود اظهار می دارد.
مادر نتوچکا به وضع حزن انگیزی می میرد و پدرش دیوانه می شود. یک شاهزاده ی موزیک دوست که نمودار تصویر کنت ویلی گورسکی است دختر را تحت حمایت خود می گیرد. اما این شاهزاده دختری دارد به نام کاتیا، علیا حضرت کوچولو، مقتدر هوسباز و تودار. در منزل همه او را نوازش می کنند. مثل گنجینه ای عزیزش می دارند. کاتیا ابتدا نسبت به مهمان ناخوانده احساس نامساعدی دارد. تحقیرش می کند. او را بچه یتیمی خطاب می کند که پیرهن زشتی به تن دارد و بدین ترتیب شکنجه اش می نماید. اما کم کم مجذوب نتوچکا می شود.
در میان دو دخترک رفته رفته محبت پرشوری جوانه می زند تا حدّی آمیخته به احساسات شهوی با پرحرفی در رختخواب، نیشگون ها، بوسه ها ، نذر و عهدها و خشم و تندی ها.
به نتوچکا می گوید: ((من احساس می کردم که تو بدون من نمی توانی زندگی کنی. پس فکر می کردم حالا باید تو را بیازارم و باز با خود می گفتم دلم می خواهد او را در آغوش بکشم، او را آنقدر نیشگون بگیرم تا بمیرد)).
داستایفسکی این طبیعت پر حرارت زنانه یک انسان رنجیده را در "زن صاحب خانه" که قبل از نتوچکا منتشر می شود، نیز ساخته است. ...
جهان را بلندی و پستی تویی